maandag 29 augustus 2016

Citroengras, serai of sereh

Wij noemen het “Citroengras” maar de Indonesische naam is serai. In Nederland wordt voor serai meestal de benaming sereh gebruikt.

Citroengras is een plant uit de grassenfamilie. Het is een snelgroeiende, aromatische grassoort tot 1,5 meter hoog met een uitgebreid wortelstelsel. De plant is bekend van groeiplaatsen in India, Indonesië, Afrika, Australië en Amerika en overal ter wereld waar het
warm genoeg is. De stengels van de plant worden gebruikt in de keuken. Ze hebben een zure, frisse, citroenachtige smaak.

Citroengras wordt gebruikt in de Aziatische keuken, met name de Thaise, Indische, Vietnamese en Indonesische keuken. Citroengras is heerlijk in Oosterse stoofgerechten, curries en in combinatie met kokos of kip. Sereh wordt meestal gebruikt in combinatie met salamblad. Het kruid wordt in veel verschillende gerechten gebruikt, in vlees- en visgerechten, maar ook in groentegerechten en sambals. Citroengras is in deze gevallen de frisse tegenhanger van de vaak pittige andere ingrediënten en zorgt voor een completere smaak.

Citroengras wordt eigenlijk nooit rauw gegeten. Doorgaans worden stukken citroengras meegekookt of -gestoofd in gerechten, waaruit ze vóór consumptie van de gerechten verwijderd worden. Het kruid is ook in poedervorm verkrijgbaar. Citroengras/sereh poeder gebruik je spaarzaam, hooguit een halve theelepel in plaats van 1 stengel.

Verse citroengras is in de ijskast dagen tot weken te bewaren. Invriezen kan ook. Smaakt en ruikt lekker fris en geurig naar citroen. Onmisbaar in de Indonesische keuken. Mocht je geen sereh hebben, gebruik dan rasp van de limoenschil. Gebruik geen citroensap, want dat is veel te zuur. De verse stengels worden vaak eerst met de ulekan gekneusd, zodat de sereh zijn smaakstoffen beter afgeeft.


Citroengras wordt meestal in zijn geheel (gekneusd en/of in een knoop) mee gestoofd in stoofgerechten en soepen. De stengels moeten altijd uit het gerecht worden gehaald, voordat het gerecht wordt opgediend. Het wordt ook wel in ringetjes gesneden in salades of currypasta’s gebruikt (bovenkant, kontje en buitenste blad eerst verwijderd). Maar let op, het citroengras dat bij ons te koop is, is daar meestal niet echt geschikt voor of je moet het echt super fijn snijden. Dan geeft het in salades, marinades of bumbus juist net een lekkere crunch, maar grotere stukken of ringetjes zijn veel te hard en zeker niet lekker. Citroengras combineert erg goed met kokos en kan prima gebruikt worden voor marinades voor vis en vlees, of saté. Combineer het bijvoorbeeld met laos, ketumbar en komijn voor een kruidige, aromatische marinade of als basis voor sauzen en wokschotels.

Sereh wordt ook gebruikt om te dienen als satéstokje, voor garnalen of vissaté (Bali). Het geeft de saté een heerlijke citroensmaak.

Sereh koop je meestal in de oosterse toko. Daar hebben ze de verse sereh, doch ook in de diepvries ligt het. Ook veel supermarkten verkopen sereh.
 
Leuk weetje:

Sereh kan gebruikt worden om thee van te trekken. Maak de sereh schoon, snijd het ‘kontje’ eraf en zet de stengel in een glas met gekookt water. Thee van vers citroengras is zeer opwekkend. Hak enkele afgepelde stengels in grove stukken en laat ze 5 minuten trekken in kokend water. Voeg wat honing toe om de smaak te verzachten of een blaadje munt voor extra frisheid.

Een stengeltje citroengras in een potje water houdt muggen op afstand, citroengrassap op de huid werkt hetzelfde als DEET

zaterdag 27 augustus 2016

Eten met je handen......

Makan pakai tangan, eten met je hand, is iets dat heel gewoon is in Indonesië. Het eten met je hand, of eigenlijk met je vingers, vergt in het begin wel de nodige oefening. Maar als je het eenmaal onder de knie hebt, heb je je bestek dan ook niet meer nodig. Behalve dan bij het eten van soep en andere waterige gerechten. Vijf voordelen van het eten met je hand:

1. Tong verbranden verleden tijd
Wanneer je met je hand eet, komt het eten, voordat je het in je mond brengt, allereerst in contact met je vingers. De zenuwenuiteinden in je vingers ‘voelen’ als het ware de temperatuur en de textuur van het voedsel voordat het in je mond belandt. De hersenen worden op die manier voorbereid op wat jij straks te eten krijgt. Ze krijgen dus een seintje dat er voedsel in aantocht is en geven dat door aan de rest van je lichaam. De juiste spijsverteringssappen en enzymen komen vrij.
Verder zul je, wanneer je met je hand eet, nooit je tong verbranden. Je vingers voelen immers of het eten te heet is of niet. Wanneer je met een lepel of vork eet, gaat het eten rechtstreeks van het bord naar je mond. Je weet dus niet of het eten de juiste temperatuur heeft om veilig gegeten te worden.
 
2. Bescherming tegen schadelijke bacteriën
Het menselijk lichaam heeft lichaamseigen bacteriën die het lichaam beschermt tegen
schadelijke bacteriën van buitenaf. Deze ‘goede’ bacteriën leven ook in de huid op je handen. Wanneer je met je hand eet, kunnen deze goede bacteriën je beschermen tegen schadelijke bacteriën van buitenaf. Wel is het natuurlijk belangrijk om voor én na het eten goed je handen te wassen.
 

3. Schoon
Het bestek in een eetgelegenheid mag er misschien wel schoon uitzien, je weet nooit hoe de lepels en vorken zijn schoongemaakt. Wanneer je voor het eten je handen wast, weet je precies hoe schoon je handen zijn. Jij bent tenslotte zelf degene geweest die je handen onder de kraan met water en zeep heeft gewassen.
 
4. Praktisch
Het bestek in de eetgelegenheid waar je je bevindt, ziet er vies verouderd uit? Geen nood, nu je met je hand kan eten, kan niets je meer tegenhouden om van die heerlijke nasi rames te genieten. Nog nooit met de hand gegeten? Maak met je vingers, met een soort knedende beweging, een bolletje van de rijst en de overige gerechten. Dat bolletje rijst breng je met je hand naar je mond.

Niet vergeten: Eten doe je alleen met je rechterhand. De linkerhand gebruiken Indonesiërs om hun achterwerk mee af te spoelen.

5. Je geniet meer van het eten
Wanneer je met je hand eet, schenk je meer aandacht aan datgene wat je eet, dan wanneer je met bestek eet. Je neemt het voedsel tussen je vingers en voelt de structuur. Op die manier ben je je meer bewust van wat je eet en de hoeveelheid. Ook smaakt het eten volgens Indonesiërs vele malen lekkerder. 

dinsdag 23 augustus 2016

Weekrecept: Tulang iga babi (spareribs)

Indische spareribs of krabbetjes 

Ingrediënten:
5 spareribs 
2 grote witte uien 
5 tenen knoflook 
klein stukje gember of een theel. djahe poeder 
1/2 eetl. ketoembar (koriander) 
2 bouillonblokjes 
3 eetl. ketjap manis (zoet) 
1 eetl. tomatenpuree 
2 rode pepers (lombok) 
1 eetl. gula djawa of rietsuiker 
limoensap (ongeveer 1 theelepel) 
plantaardige olie 

Bereiding:
De uien, knoflookteentjes, lombok en de gember pellen en zeer fijnhakken. Wil je het lekker pittig?... gebruik dan ook de zaadjes van de lomboks. 

De olie verhitten en hierin de uien etc. licht aan bakken. Nadat de uien etc. een licht kleurtje hebben gekregen, de spareribs toevoegen met 1 liter water. Alle overige ingrediënten toevoegen (bouillonblokjes verkruimelen) en het geheel eventjes aan de kook brengen. 

Het geheel afgedekt ca. drie kwartier, op een klein vuurtje, laten pruttelen. De spareribs in de oven leggen en op 180 C. nog een klein uurtje laten bakken. Vergeet niet ..... af en toe de spareribs om te draaien en in te smeren met de marinade.

Opmerking: Natuurlijk kan je die lekkere spareribs ook bereiden op de BBQ maar...... wel boven gloeiende houtskooltjes (dus geen vlammen) zodat ze rustig bruin kunnen worden.

donderdag 18 augustus 2016

Wat zijn rawits?

De Rawit is een langwerpige, smalle peper met een Aziatisch/Afrikaanse oorsprong en is een zeer hete peper. Daarom wordt de Rawit meestal in z’n geheel meegekookt, om later weer uit het gerecht te worden verwijderd. Maar de peper kan in stukjes gesneden ook goed gebruikt worden.

Deze peper is bijna een onmisbaar ingrediënt bij de bereiding van veel gerechten uit de Indonesische keuken. Ook wordt de Rawit veel gebruikt in de Thaise keuken. Je kunt hem bijvoorbeeld 3 à 4 minuten mee bakken in nasi of bami. Je kunt hem ook fijn snijden en er een lekkere pittige salsadip van maken.

De stof die pepers zo heet maakt, heet capsium. De hoeveelheid hiervan verschilt per pepersoort. Over het algemeen geldt: hoe kleiner de peper, hoe heter de smaak. Maar hoe rijper, hoe milder in smaak. Er bestaan ook gele, oranje, witte en bruine pepers met een grootte van 1 tot 12 cm.
De hete smaak lost nauwelijks op in water, maar wel heel goed in vet en alcohol. Spoelen met water helpt dus niet om de hete smaak weg te krijgen, maar melk wel. En ook alcohol, mits voldoende sterk, werkt goed.

Pepers groeien aan struikachtige planten. Het zijn eenjarige planten die snel groeien, het best onder droog-tropische omstandigheden. In gematigde streken wordt in maart of begin april onder glas gezaaid. Als de planten circa 8 cm hoog zijn kunnen ze worden overgepoot. De grootste oogst vindt vervolgens plaats in juli, augustus en september.

De eerste aanwijzingen voor de teelt van pepers dateren van ongeveer 7000 jaar geleden. De teelt is ook vaak afgebeeld op oud aardewerk. In Europa werden de eerste pepers omstreeks het jaar 1500 geteeld. Binnen korte tijd werden ze heel populair. Door het veredelen van de Spaanse pepers met inheemse Aziatische pepers zijn aparte soorten pepers ontstaan. Daardoor onderscheiden zij zich van de pepers die momenteel in Zuid- en Midden-Amerika voorkomen.

Tip:

Als je Rawit koopt moet je er op letten dat de pepertjes onbeschadigd behoren te zijn en er vers en glanzend uit moeten zien. Het steeltje moet frisgroen van kleur zijn. Je kunt de kwaliteit controleren door goed te voelen en te kijken.

zondag 14 augustus 2016

Koken met een pisangblad

Koken in bananenblad/pisangblad is lekker en supergezond! In Azië en natuurlijk ook in Indonesië koken ze al eeuwen op deze manier. Eigenlijk worden er overal ter wereld waar bananenplanten groeien, bananenbladeren gebruikt in de keuken, dus waarom zou jij dat niet doen? In Nederland groeien er geen bananenplanten, maar dat betekent niet dat we geen bananenbladeren kunnen gebruiken! Deze licht stugge bladen zijn zelf niet bedoeld voor consumptie, maar ze kunnen je eten wél een stuk lekkerder, mooier en gezonder maken.

Als je vis tijdens het stomen, bakken of grillen in het blad wikkelt, geeft dat blad gezonde voedingsstoffen af die in het pakketje terecht komen. (denk ‘ns aan die lekkere pepesan ikan) Daarnaast gaat op deze manier van bereiden niets van de inhoud verloren, alle sappen, geur en smaak blijven behouden. Het blad geeft zelf ook nog een licht aroma en het ziet er ook nog eens mooi uit. Snijd een vierkant en leg dat op je bord als decoratie.

Koken met bananenblad
Bananenbladeren kan je op precies dezelfde manier gebruiken zoals je anders aluminiumfolie zou gebruiken., om bijvoorbeeld vis mee in te pakken, maar ook in een stoommandje of als matje op de barbecue werken ze prima. Let op, ze zijn vrij kwetsbaar. Je kunt ze het beste even onderdompelen in heet water zodat ze iets soepeler te vouwen zijn en niet scheuren. Koken in bananenblad is erg gezond, ook al eet je het blad niet op. Dit komt doordat er door het stomen, bakken of grillen van het eten in een bananenblad, gezonde eigenschappen van het blad in het voedsel terechtkomen. Ook gaan er geen belangrijke voedingstoffen verloren bij het stomen van het eten. Groenten stomen is bijvoorbeeld een van de gezondste methodes om groenten te bereiden.

Je kunt bananenblad zelfs als matje gebruiken op de barbecue! Bananenblad is niet alleen handig, maar het doet ook iets met je maaltijd. Vlees wordt extra mals in een bananenblad en ander voedsel, zoals rijst, krijgt een heerlijk fris milde geur en smaak.
Er is 1 klein minpuntje aan bananenbladeren en dat is dat ze een klein beetje poreus zijn. Dit betekent dat je op moet letten met sauzen want die kunnen een beetje door het bananenblad heen vloeien.

Pisangblad op de BBQ
Een barbecue is heerlijk om vlees op te grillen, maar de spijlen van het rooster staan soms iets te ver uit elkaar voor kleinere hapjes. Kleinere stukken groenten of garnalen kunnen dan gemakkelijk door het rooster vallen. Dit probleem kan je snel en simpel oplossen door een stuk bananenblad op het rooster te leggen. Op het bananenblad kan je veilig en gezond de kleinere barbecuehapjes grillen. Het bananenblad zal tijdens het grillen van kleur veranderen, het begint met lichtgroen en daarna wordt het blad bruin.

Het bakken van voedsel kan je in een bananenblad in de oven doen. Je kunt van alles in je bananenblad stoppen, zoals vis, vlees, kip en groenten. Er zijn 2 manieren hoe je het eten in een bananenblad doet. Je kunt een pakketje maken en het pakketje dichtprikken met een satéprikker, maar je kunt er ook een leuk bakje van vouwen. Beide pakketjes zet je in een ovenvaste schaal en dan kan het gerecht in de oven garen.

Bewaren:
In de koelkast is pisangblad weken lang te bewaren en het is ook prima in te vriezen.
Bananenblad kun je kopen bij supermarkten en toko’s bij jou in de buurt.

Wat is er nou leuker dan je gerecht in bananenbladeren te serveren? Bananenbladeren staan erg leuk op tafel en geven een feestelijke tropische sfeer.


dinsdag 9 augustus 2016

De vier belangrijkste keukens in Indonesië

Er is eigenlijk niet één Indonesische keuken. De verschillende eilanden vertonen natuurlijk grote overeenkomsten (rijst!) maar hebben allemaal hun eigen specialiteiten. Hier staan de vier belangrijkste keukens beschreven.

Java
Door de koloniale geschiedenis is Java beïnvloed oor verschillende landen en kent de
keuken Arabische, Chinese, Indiase en Europese gerechten. De Javanen zijn over het algemeen geen grote vleeseters. Ze eten meer vegetarische soja-producten als tempé en tofu. Dit wordt vaak gegeten met sambal en kokosmelk. In restaurants wordt wel vaak kip (ayam) geserveerd. Javanen bereiden hun gerechten vaak in de wadjan, afkomstig uit China. Bij ons bekend als de wok. “Een wok (in Indonesië wadjan of wadjan) is een ronde pan, enigszins op een koekenpan gelijkend, die in de oosterse keuken wordt gebruikt. De Chinese wok is afkomstig uit de Chinese keuken en is een bolvormige pan (vergelijkbaar met een gehalveerde bal) met een lange houten steel”. 

De Sundanese keuken is een bekende Javaanse keuken en komt van West-Java. Deze keuken is erg gekruid en niet zo heet als bijvoorbeeld de Padang-keuken van Sumatra. Op Oost-Java eten de mensen iets zoetere gerechten. Deze keuken staat bekend om haar rijkheid en de goede kwaliteit van het vlees. Het eten wordt dan vaak gezoet met gula jawa, javaanse suiker.
Een klassieker is gado-gado, gekookte groenten met pindasaus. De gerechten van Centraal-Java zijn waar mogelijk nóg zoeter door het toevoegen van jackfruit (een grote, zoete en exotische vrucht).

Sulawesi
Deze keuken staat bekend om de in bamboe-bereide gerechten, oftewel de pa'piong. Deze worden extra pittig gemaakt met de kluak, een vrucht die de gerechten zwart kleurt en een zoute smaak geeft. Als je pamarrasan in de naam ziet staan, zit er kluak in het gerecht verwerkt. In de streek Minahasa, op Noord-Sulawesi, worden heel bijzondere, of bizarre, dingen gegeten. Wat te denken van een soep van vliegende hond (soto kalong) of een gebakken bosrat (kawaok).

Sumatra
De Padang-traditie komt oorspronkelijk van Sumatra. Deze keuken is behoorlijk pittig. Het gebruik van vele pepers wordt verzacht door gebruik van kokosmelk. Er staan weinig groenten op het menu maar weer veel dierlijke eiwitten. Pandangkoks bereiden dan ook meer vleesgerechten dan de Javanen. In hun restaurants worden maaltijden geserveerd uit de keuken van de Minang kabau. De hele tafel wordt vol gezet met allemaal kleine koude gerechtjes. Je eet alleen wat je lekker vindt en betaalt ook alleen daarvoor.

Bali
Door de toename van het toerisme op Bali is het moeilijk om hier nog echt traditioneel Balinees te eten. Toeristen willen toch elke dag nasi goreng, denken de restauranthouders. Maar nasi goreng hebben we volop in het westen, dus probeer je natuurlijk op Bali iets anders. De Balinezen gebruiken, net als de rest van Indonesië, vaak kokosmelk. Ze roosteren de kokosnoot echter eerst, waardoor de kokosmelk een speciale smaak krijgt. Babi guling, geroosterd speenvarken met kruiden, pepers en rijst moet je zeker geprobeerd hebben mocht je een keer op Bali komen..Ook bebek betutu is populair. Dit is eend in bananenbladeren die eerst wordt gestoomd en daarna nog geroosterd.

Uit eten op Bali
Op Bali zijn er drie soorten eetgelegenheden waar je kan gaan eten: de hotels, de toeristenrestaurants en eetgelegenheden waar de lokale Balinezen eten. De meeste hotels
beschikken over een eigen restaurant. 
Het aanbod is meestal zeer gevarieerd. 
Er worden zowel maaltijden uit de Indonesische, Thaise, Japanse en Chinese keuken aangeboden maar je kan ook kiezen uit de westerse maaltijden. 
De prijzen zijn vaak niet goedkoop doch de prijs-kwaliteitverhouding is meestal niet minder dan redelijk te noemen. 
Veel van de restaurants op Bali zijn in eigendom van Chinezen en de maaltijden komen uit de Chinese en de Maleise keuken. Veel gerechten worden aangepast aan de voorkeur van de toeristen. Als je van heet houdt dan kun je vragen of het gerecht pedis (heet) wordt klaargemaakt. Als je gewoon snel wilt snacken kan dat natuurlijk ook, vooral in de omgeving van Kuta zijn er een aantal fastfoodtentjes te vinden waar je snel kan aansterken voordat je de volgende liters alcohol naar binnen gaat werken.

Als je niet zoveel geld wilt uitgeven kun je goed terecht bij een van de voedselstalletjes (warung) langs de weg, een eetzaaltje (rumah makan) of een eenvoudig restaurant. Dit zijn de gelegenheden waar de lokale Balinezen meestal komen eten maar natuurlijk zijn ook de toeristen hier welkom.


zaterdag 6 augustus 2016

Slaapmiddeltje

Een typisch Indisch slaapmiddeltje is Obat tidur
Kan je slecht in slaap komen? Probeer dan onderstaand receptje maar eens. Een recept welke onze voorouders in het toenmalige Indië gebruikten om heerlijk te kunnen slapen. En..... het werkt prima.
Ingrediënten:
1 glas of kop thee
1 theelepel geraspte nootmuskaat
1/2 theelepel water
Bereiding:
Meng de thee met een vierde (van het theelepeltje) nootmuskaat en drink deze op.Meng de rest van de nootmuskaat met de halve theelepel water en wrijf deze op het voorhoofd en op de slapen.